INA RILKE WINT VLAAMSE CULTUURPRIJS VOOR VERTALINGEN

VERTAALDE 'MARCEl', 'MY FELLOW SKIN' EN 'SHUTTERSPEED'

Erwin Mortier: 'Wat Ina doet, daar is de term "vertaling" eigenlijk ontoereikend voor. Het zou ‘hertaling’ moeten zijn. Of zelfs "hertovering". Dat is dan wel een neologisme, maar daar zijn Ina en ik als het moet niet vies van.’

Ina Rilke, de getalenteerde vertaalster die voor de Britse uitgever Harvill Secker onder meer Marcel, Mijn Tweede Huid en Sluitertijd vertaalde, werd gelauwerd met de driejaarlijkse Vlaamse Cultuurprijs voor vertalingen.

Uit het rapport van de jury: "‘Shutterspeed’, de Engelse vertaling van Erwin Mortiers derde roman ‘Sluitertijd’, haalde vorig jaar de longlist van ‘The Independent Foreign Fiction Prize’. Uiteindelijk was het collega Paul Verhaeghen (Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Proza 2005) die met zijn zelf vertaalde ‘Omega Minor’ de hoofdvogel afschoot. Maar laat dat de pret niet drukken. ‘Shutterspeed’ is een prachtig vertaald meesterwerk, dat in 2007 door de Britse uitgeverij Harvill Sacker op de markt werd gebracht. Ina Rilke (1943, Mozambique) zette daarmee alle drie de romans van Mortier in het Engels om.


Ina Rilke heeft een indrukwekkend aantal auteurs vertaald. Haar bibliografie telt zo’n 18 titels en bevat onder meer vertalingen van Adriaan van Dis, Cees Nooteboom, Hafid Bouazza, Oscar van den Boogaard, Hella S. Haasse, Willem Frederik Hermans, Peter Verhelst en Connie Palmen. Ina Rilke schrijft echt nieuwe teksten in de doeltaal. Telkens opnieuw weet ze zich volledig in de auteur in te leven en haar eigen persoonlijkheid weg te cijferen. Zo slaagde ze er in om zich helemaal in Mortier en de Vlaamse cultuur te verplaatsen. Daarbij vindt ze schijnbaar moeiteloos discrete oplossingen om in de tekst de culturele verschillen te neutraliseren."

En zie ook het korte introductiefilmpje, waarin Ina licht werpt op haar werkwijze, aan de hand van haar vertaling van Marcel. Daarin noemt ze de samenwerking met Erwin Mortier "bijzonder" 'Omdat hij begrijpt dat vertalers speelruimte en vrijheid behoeven voor hun werk.'

Overigens verschijnt bij de wetenschappelijke uitgeverij Garant binnenkort De aarde heeft kamers genoeg.Hoe vertalers omgaan met culturele identiteit in het werk van Erwin Mortier, samengesteld door Michaël Hinderdael, Lieve Jooken, Heili Verstraete (Hogeschool Gent). Het boek bundelt de lezingen die over de vertalingen van Mortiers debuut werden gehouden tijdens een daaraan gewijd colloqium op 12 maart 2008, en bevat bijdragen van Mortiers vertalers en de auteur zelf. Uit deze bundel blijkt trouwens dat Ina Rilke veel meer doet dan culturele verschillen 'neutraliseren.' Integendeel, de eigenheid van het oorspronkelijke werk staat bij haar voorop.

Erwin Mortier laat weten bijzonder verheugd te zijn met Ina Rilkes bekroning: 'Wat Ina doet, daar is de term "vertaling" eigenlijk ontoereikend voor. Het zou "hertaling" moeten zijn. Of zelfs "hertovering". Dat is dan wel een neologisme, maar daar zijn Ina en ik als het moet niet vies van. Ik weet dat Ina haar werk altijd beschouwt als een verlies ten opzichte van de brontekst, maar bij werkelijke getalenteerde vertalers zoals zij, die ik noch min noch meer als kunstenaars "in their own right" beschouw, wordt die a priori "nederlaag" op magische wijze een overwinning. Ik feliciteer Ina dan ook van harte voor deze meer dan verdiende lauwerkrans.'