WAAROM DE VERHOGING VAN DE HEFFING OP AUTEURSRECHTEN VOLKOMEN STOMPZINNIG IS

In de Morgen, Opinie, 29-11-2012

Laten we met de essentie beginnen: de verhoging van de heffing op auteursrechten is volkomen stompzinnig. De maatregel zal amper iets opbrengen en bemoeilijkt tegelijk een fel geplaagde sector in haar kansen op bloei. Even stompzinnig is het net de creatieven te gaan leegzuigen. Vanuit onze arbeid vertakt zich een heel netwerk dat economisch van onze scheppingen afhankelijk is. Platenlabels, festivals, uitgeverijen, distributiekanalen, vormgevers, allerlei podia, noem maar op. Het is alsof deze regering bij andere industrieën net de afdelingen onderzoek en innovatie zou gaan droogleggen, net dat wat wegen opent naar toekomstige ontwikkelingen. Hoe dom kun je zijn?

Schrijvers, om in eigen branche te blijven, zijn zelden miljonairs. Zeventachtig procent is afhankelijk van een bijkomende baan of het inkomen van een partner. Voor twee derden brengen auteursrechten minder dan tien procent van het gezinsinkomen op. Het gemiddelde Vlaamse gezinsinkomen bedraagt iets meer dan 3.000 euro per maand. Zestig procent van de auteurs zit daar ver onder. Vijftien procent moet leven van een gezinsinkomen dat onder de 1.500 euro ligt. Het onderzoek van de Vlaamse Auteursvereniging dienaangaande is duidelijk: "Van het bedrijven van literatuur word je meestal niet rijk in Vlaanderen. In vergelijking met opleidingsgenoten kies je voor een bestaan waarin je sociaaleconomisch zwakker staat."

Deze regering probeert dus vooral keien te stropen met een lastenverhoging van tien procent, wat ze voor geen enkele andere sector aandurft. De stompzinnigheid daarvan, en het wraakroepende gebrek aan communicatie daaromtrent, doet een nog grotere stompzinnigheid vermoeden. Niemand durft het echt officieel te zeggen. Er klinkt veel gekuch bij informeel gepleegde telefoontjes, veel gestamel achter de parlementaire plantenbak, maar het valt geenszins uit te sluiten: men was in eerste instantie eventjes vergeten dat auteursrechten als roerende inkomsten worden beschouwd en men nam ze doodleuk in de verhoging van de roerende voorheffing mee.

Op zich is dat het directe gevolg van een eerdere stompzinnigheid. In 2008 besloot de regering auteursrechten als roerende inkomsten te gaan beschouwen, met een plafond van intussen ongeveer 50.000 euro. Het bood de artistieke sector wat stabiliteit en de mogelijkheid zelf middelen te investeren in eigen creaties, zodat afhankelijkheid van bijvoorbeeld subsidiegevers afnam. Zelfredzaamheid, ik ben er helemaal voor, en ik heb net als vele anderen deze mogelijkheid met pragmatische dankbaarheid benut. Maar ik heb de maatregel ook altijd vernederend gevonden. Auteursrechten zijn geen intresten of dividenden, punt uit. De reductie van kunstenaar tot rentenier kan alleen maar van kruideniersmentaliteit getuigen. Helaas is dat exact de mentaliteit waarmee onze overheden ons blijven bejegenen, niet het minst door nimmer diepgaande maatregelen te treffen die onze economische autonomie verhogen. 'Gunstmaatregelen', gegoochel met artikel zus, alinea zoveel van allerlei wetboeken, alle kortzichtig geknutsel in de marge, het houdt de stompzinnigheid alleen maar in stand.

Slordige staat

Het blijft tot op heden behelpen, een artistieke loopbaan nastreven in dit land. Zelf heb ik een kleine vennootschap. Wat ikzelf niet als auteursrecht kan innen, gaat daarheen. Met loonlasten, belasting etc. gaat van hieruit jaarlijks een mooi bedrag naar onze overheid, doorgaans een getal met vier nullen. Ik ben daar trots op, en als burger betaal ik met overtuiging belastingen. Door de maatregel van 2008 betaal ik ook vaak dubbele belasting, omdat die voorheffing aan de bron wordt afgehouden, terwijl ik er ook nog eens bedrijfsbelasting op betaal. Dat is onwettig, maar het gevolg, hoor ik bij juristen, van slordig wetgevend werk - waar onze staat helaas in uitblinkt.

Een klassieke vennootschap is eigenlijk geen goed vehikel voor artistiek werk. Het drijft mijn boekhouder tot wanhoop omdat mijn inkomsten kunnen wisselen en ik 'te weinig onkosten maak' - ik kan moeilijk jaarlijks tien ton papier en potloden inslaan. De fiscus vindt het dan weer verdacht dat ik in één jaar pakweg 300.000 euro inhaal, wanneer een boek is verschenen, en het volgende 'amper' 15.000, wanneer ik de schepping van nieuw werk heb aangevat en er dus geen inkomsten zijn. Dat een kloeke roman algauw vijf jaar werk kost, kan al evenmin op begrip rekenen. De fiscus doet alsof wat ik soms in één jaar verdien van één jaar werk de vrucht is. Dat kan niet. De belastingcontroles voor mijn schrijfbedrijf zijn onveranderlijk even verbijsterend als hilarisch. De laatste controleur die hier langskwam, keek me bleekjes aan en vroeg: "Kunt u me vertellen, meneer Mortier, wat dat is, een schrijver? Normaal controleer ik alleen frietkoten en kleine horeca." Dergelijke idiotie is schering en inslag in onze sector. Een staat die onkunde op me afstuurt, verdient mijn respect niet. We zouden die kerels de deur moeten wijzen en de weg van de rechtspraak bewandelen om stompzinnige wetgeving open te breken.

Deze situatie is tekenend voor het gebrek aan politieke moed en dito creativiteit in ons land, voor ons totale sociaaleconomische beleid. Laat dat meteen het democratische gehalte van mijn boodschap zijn. Onze fiscaliteit, onze arbeidsregelingen, etc. dateren grotendeels uit een verleden toen dit land nog grote, homogene nijverheden kende. Intussen leven we al enige decennia in een totaal andere realiteit en dat zal zo blijven.

Frieten met pickles

Onze overheid loopt hopeloos uit de pas met de tijd. We hebben nood aan andere bedrijfsvormen, andere opvattingen van arbeid, enzovoort. In mijn geval zou een 'artistieke vennootschap' bijvoorbeeld geen slechte zaak zijn We moeten dringend artistieke creativiteit erkennen als een voorwaardige tak van ons ondernemingsleven, met zijn eigen wetmatigheden en inkomstenstructuren. Al de rest is quatsch en werkt, ook fiscaal, contraproductief. We hebben daarbij vooral nood aan een overheid die ons als partner ziet. Een fiscaliteit die voor iedereen rechtvaardig én solidair werkt, is echt niet moeilijk te bereiken. Wanneer men wil luisteren.

Voorlopig blijft het nog maar eens behelpen. Bij een volgende belastingcontrole hier ten huize zit naast de boekhouder alvast een jurist mee aan tafel. En brengt Heer Controleur weer eens frieten te sprake, dan krijgt hij van ons een flinke schep pickles.

Erwin Mortier

http://www.demorgen.be/dm/nl/2461/Opinie/article/detail/1541428/2012/11/...
Zie ook: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20121128_00384943
en http://celialedoux.blogspot.be/2012/11/column-wat-de-auteur-verdient.html