DE BLOEDPLEK VAN PAUL DEMETS

"EEN BUNDEL DIE STAAT ALS EEN HUIS."

"De thematiek die Demets' dichtkunst beheerst, de immer onzekere plaatsbepaling en interacties van het lichaam met en tussen andere lichamen, de omgang van een mens met wat ik gemakshalve toch maar de medemens blijf noemen, krijgt een hiermee nieuwe scherpte."
Erwin Mortier in De Morgen - Uitgelezen van 27 september 2011.

Het zal allicht geen toeval zijn dat de nieuwe dichtbundel van Paul Demets vergezeld gaat van enkele citaten uit het werk van Zygmunt Bauman, de socioloog die de moderniteit waarin wij leven als vloeibaar heeft omschreven; ontdaan van rustpunten, vaste plekken waar wij een min of meer stabiele betekenis kunnen geven aan onszelf en de wereld. We kunnen onszelf niet langer huisvesten, we rennen of surfen van homepage naar homepage, maar thuis zijn we nergens.

De verzen in De bloedplek zijn evenmin behaaglijke zomerresidenties, maar veeleer vluchtheuvels in de stroom van slogans die in de vloeibare ruimte van alledag langs ons heen schieten. De dichter neemt ons als het ware mee langs de helle boulevards en etalages van onze vluchtige leefwereld, waar het neonlicht van schrille uitroepen onszelf en onze angsten alleen maar naakter maakt. Verzen met titels als 'Bodymass', 'Wellness', 'Dresscode' of 'Fitness' evoceren de plekken waar we heden ten dage ons vege lijf aankleden met de illusie van redding, veiligheid of gezondheid, of andere termen die weinig meer blijken dan legeringen van het o zo smeltbare erts dat angst heet.

In de wereld van Demets' verzen knaagt en knarst het besef dat al die plaatsen slechts decor zijn, fragiele façades, onophoudelijk op de achtergrond. Het sijpelt door de stopcontacten naar binnen en doet de lampen knipperen. De taal zelf lijkt ieder moment aan een fatale stroomstoring te zullen bezwijken. Zie ons daar zitten, bubbelend en borrelend in ons vacuümgetrokken welbehagen, verdoofd door het zachte gezanik van een passende soundscape. Of zie ons maar zwoegen in die fitness, waar we onze leden gezond denken te houden, maar ze wellicht vooral, zoals de naam van zulke instellingen doet vermoeden, passend maken, onder de altijd voelbare maar ook immer onvatbare ogen van een naamloze buitenwereld. Zelfs een doordeweekse jas verliest hier zijn vermogen tot bekleden: 'Daar/ horen armen door en schouders onder.// Gaten in de gaten...' Paskamers worden dan weer oorden doortrokken van 'bezitsdrang en okselzweet'.

'En dat je toch in alle rust// een klant kunt zijn. Elk op zijn archipel', merkt de dichter op. Het is lang niet de enige keer dat een schampere, droogkomische noot opklinkt. De thematiek die Demets' dichtkunst beheerst, de immer onzekere plaatsbepaling en interacties van het lichaam met en tussen andere lichamen, de omgang van een mens met wat ik gemakshalve toch maar de medemens blijf noemen, krijgt een hiermee nieuwe scherpte.

Langs de heikele plekken van onze vloeibare dagen met hun onbestemde onbehagen voert de dichter ons in het slotdeel naar de bloedplek waarvan de titel gewag maakt, de enige vaste plek in de hele bundel, maar ook hier alweer niet overduidelijk een veilige plek. Het lijkt om de geboorte van nieuw leven te gaan, om het bloed van paring en baring, om een lichaam, 'ontijdig vroeg' uit het moederlijf geperst, 'te klein nog voor wat volgt.' Angst, niet naakt maar rauw, huivert door de pakkende verzen: 'We herkennen het en roepen als in een trapgat// hoe het ons nu al verlaat, een ladder onder ons wordt/ weggehaald.'

De beelden zijn even concreet als onpersoonlijk, het pasgeboren kind wordt tegelijk het leven zelf, blauw en uiterst broos. De taal is even toegewijd als precies, maar moet het klappertanden voelbaar bedwingen. Niettemin klinkt ook hoop door: 'Van zijn eigen vroege woorden vlecht het een hangmat/ als buiten de mussen in de liguster.'

Laten we hopen dat die regels ook de hergeboorte van deze dichter markeren. 'Er zit geen dak op deze dag', merkt Paul Demets ergens vertwijfeld op, maar met De bloedplek heeft hij na al te lange jaren van stilte een bundel ter wereld gebracht die staat als een huis.

Erwin Mortier

Paul Demets
De bloedplek
De Bezige Bij, 62 p., 16,50 euro.
http://www.debezigebij.nl/web/Boek-5/9789023465294_De-bloedplek.htm