OOK 'DIE WELT' ENTHOUSIAST OVER 'GÖTTERSCHLAF"

"EEN WONDERBAARLIJK BOEK"
"Eigenlijk handelt dit boek over de mogelijkheden en onmogelijk heden van de herinnering, haar mechanismen en haar rituelen, en wat er in herinnering blijft als die niet langer bij ons is. Mortier probeert uit te vissen of taal in staat is tot een adequate herinneringsarbeid."

Na de lof voor Götterschlaf, de Duitse vertaling van Godenslaap, in de Neue Zurcher Zeiting en de Frankfurter Allgemeine oogst de jongste roman van Erwin Mortier ook in het landelijk dagblad Die Welt bijval.  'Dit is geen Nederlandse roman, ook al is hij geschreven in die taal, die Nederland met het Vlaamse deel van België deelt. Dit is een Belgische roman,' observeert literatuurhistorica en critica Marita Keilson-Lauritz.

"Dat je dit boek bijna als een 'Duitse' roman kunt lezen dankt het aan de sensitieve maar nooit haastige of gladde vertaling door Christiane Kuby. De verrassend authentieke stem waarmee Erwin Mortier, geboren in 1965, de historische situatie van de Eerste Wereldoorlog vertelt vanuit het perspectief van de reminiscenties van een zeer oude vrouw, kunnen deels verklaard worden vanuit zijn voorbereidende lectuur, die ook het al in 1916 verschenen boek van Ellen La Motte omvatte, The Backwash of War.... Mortier gaf te kennen dat hij in deze en andere verslagen van ooggetuigen vooral op zoek was naar de sporen die de ontwrichting door de oorlog in de taal van de literatuur heeft achtergelaten. En daarmee komen we vrij dicht bij het eigenlijke onderwerp van het boek. Vooreerst is er het verhaal van de bijna honderd jaar oude Helena Demont, die ze zelf krachtig uitschrijft, met aandrang in nu vergeelde notities herleest en met aandrang aan haar Marokkaanse verzorgster Rachida vertelt... Dat wordt spannend en kunstig uitgewerk verteld, en is op zich al verbazend genoeg.

Eigenlijk handelt dit boek over de mogelijkheden en onmogelijkheden van de herinnering, haar mechanismen en rituelen, en wat er in de herinnering blijft als die niet langer bij ons is. Mortier probeert uit te vissen of de taal in staat is tot een adequate herinneringsarbeid. En daar heeft hij alle vertrouwen in: 'Alleen in woorden kan de aarde averechts rillen', enkel de taal, 'trekt de explosies samen in één punt en spuwnt de kogels en de bommen uit. Alleen in haar kunnen de gevels van de beschoten steden, 'met knikkende knieën overeind kruipen uit het stof, straat na straat na straat, deurlijsten en raamkozijnen als kunstgebitten weer in hun gapende monden duwen.'

Aan het einde vertelt Rachida de geschiedenis van Saïd met de mooie ogen... Haar vader, die hem op de Europese slagvelden gaat zoeken, vind slechts zijn naam op een lijst. Hij leert zijn dochter een Arabisch vers dat 'De Moeder van het Boek' genoemd wordt en dat men telkens weer moet reciteren: 'Pas dan komen de heilige woorden los van wat je denkt en gaan ze zweven, als een dak boven je hoofd.' Zo laat Mortier de Europese verteltraditie uitmonden in de zingzang van betekenisloze betekenisvolle woordspinsels. Helena zal inslapen, 'geheel alleen' zoals Rachida haar verzekert. 'Er valt nu niets meer te vertellen. De dieren slapen en de nachtuil waakt'  Een wonderbaarlijk boek is daarmee tot een zachtmoedig einde gekomen. We zullen nooit weten of Helen weer ontwaakt, verder schrijft, zich nog meer herinnert. Maar alles is mogelijk."