TONEELGROEP AMSTERDAM SPEELT "ZEVEN JOODSE KINDEREN"

IN EEN VERTALING VAN ERWIN MORTIER

Zeg haar: dit is een foto van je oma, je oompjes en mij
Zeg haar: je oompjes zijn dood
Zeg haar niet: ze zijn vermoord
Zeg haar dat ze vermoord zijn
Maak haar niet bang.
Zeg haar: je oma was slim
Zeg haar niet wat ze aangericht hebben
Zeg haar: ze was moedig
Zeg haar: ze leerde me koekjes bakken
Zeg haar niet wat ze aangericht hebben
Zeg haar iets
Zeg haar: het is nu voorbij

De Britse toneelschrijfster Caryl Churchill schreef in januari 2009 het ultrakorte Seven Jewish Children, als een directe reactie op de gebeurtenissen in Gaza. De tekst verspreidt zich nu over de wereld om aandacht te vragen voor deze situatie.Ivo van Hove, directeur van Toneelgroep Amsterdam, werd getroffen door de intelligente en poëtische wijze waarop Churchill vragen oproept over een actuele kwestie die de hele wereld aangrijpt. Hij vroeg Erwin Mortier of hij de tekst uit het Engelse wilde vertalen. Mortier ging daar graag op in: "Het is een pakkende, krachtige tekst, met een mooi spanning tussen woede en fatalisme'.

In zeven fragmenten proberen Joodse ouders, grootouders en familieleden uit te leggen aan kinderen hoe zij zich kunnen verhouden tot de gewelddadige en verwarrende wereld om hen heen. In korte zinnen worden de grote gebeurtenissen die het Joodse volk in de afgelopen zeventig jaar het meest hebben getroffen aangeraakt; van de Holocaust, de stichting van de staat Israël, de intifada tot de recente gebeurtenissen in Gaza. Van Hove kwam onlangs in aanraking met deze tekst via de Joods-Amerikaanse auteur Tony Kushner (Angels in America) en The New York Theatre Workshop.

Zeven joodse kinderen. Een stuk voor Gaza werd in februari van dit jaar voor het eerst opgevoerd door het Londense Royal Court Theatre. Gezien het onderwerp riep de opvoering hier en daar heftige reacties op. Churchill werd - enigszins voorspelbaar - antisemitisme verweten, en het theatergezelschap werd beschuldigd van het 'demoniseren van Israël'. 'Het is mogelijk kritiek te uiten op Israël zonder antisemitisch te zijn', reageerde het gezelschap. Zie ook dit artikel in The Guardian.

De Nederlandse pers blijkt genuanceerd over het stuk te berichten. Het dagblad Trouw noemt Zeven joodse kinderen een 'harde confrontatie met de recente Joodse geschiedenis. Zo konden we een uitvoering meemaken door Jacob Derwig, Fred Goessens, Hans Kesting, Hugo Koolschijn, Hadewych Minis, Frieda Pittoors en Alwin Pulinckx. Na afloop voerden regisseur Thibaud Delpeut, de journalist Max Arian, de historica Evelien Gans en de schrijver Abdelkader Benali onder leiding van journalist Chris Keulemans een gesprek met elkaar en het publiek. Hoewel er af en toe venijnige opmerkingen werden gemaakt, was er van hevige commotie geen sprake. Ten slotte las Hedy d’Ancona het stuk nog een keer voor.'

Voor NRC Handelsblad vraagt het stuk zich af: 'Hoeveel ideologie laat je los op een kind?' met de acherliggende gedachte 'hoe rechtvaardig ik het geweld voor mezelf?' Wel zorgden de passages over de haatdragende uitwassen van het zionisme volgens de reporter voor wat commotie onder het publiek.

'Iedereen was onder de indruk van het stuk,' meldt het Cultureel Persbureau. 'Dat Caryl Churchill zich met haar stuk op glas ijs begaf kon worden vergoeilijkt door de indrukwekkende vertolking van vooral het laatste deel van de tekst door Frieda Pittoors. De boodschap, voorzover nog aanwezig, was er één van persoonlijk leed en angst, en niet een van politieke, ideologische haat. Complimenten dus voor Pittoors, die de bewust apolitieke regieopvatting van de jonge regisseur Delpeut indrukwekkend voor het voetlicht had gebracht. Zij had de tekst waarin een moeder uit angst voor Palestijnse raketten de Israëlische oorlogspropaganda in haar kind injecteert wel een keer uitgeprobeerd als haat-tekst, maar vond dat te vreselijk. Daarom speelde ze, diep ingeleefd, een bange vrouw en waren wij ontroerd.'

 ’Zeven Joodse kinderen’ wordt een volgende keer uitgevoerd op 16 mei om 17.30 uur in Studio 2 van de Stadsschouwburg in Amsterdam. Vrij toegankelijk, maar reserveren is gewenst: (00 31) (0)20 624 23 11.

Bekijk hier een video-opname van het stuk (in de Engelse versie)
of lees de tekst van Caryl Churchill on line